Waterconflicten in een globale context - onderken wederzijdse afhankelijkheden!

door prof. dr. Pieter van der Zaag

Globale trends in wateraanbod en watervraag zijn onlosmakelijk verbonden met (1) gestage economische groei in veel regios, (2) klimaatsverandering en (3) beleidswijzigingen ten aanzien van diezelfde klimaatverandering. Vraag en aanbod zijn steeds minder in evenwicht. Conflicten over water worden dan waarschijnlijker. Die kunnen plaatsvinden op verschillende schaalniveaus: tussen watergebruikers (bijvoorbeeld boeren langs één kanaal), tussen sectoren (landbouw versus stad), tussen gemeenschappen, provincies, regios en landen.

Om potentiële waterconflicten te overstijgen, zoeken we naar een rationele oplossing. Het onderkennen, en actief creëren, van wederzijdse afhankelijkheden is een logische benadering: (1) koppel kwesties (issue linking) (voorbij het specifieke riviersysteem/stroomgebied, voorbij het water), (2) beloon milieudiensten (reward environmental services) en (3) ontwikkel gemeenschappelijke infrastructuur om vervolgens de profijten te delen (benefit sharing).

Voor het vinden van dergelijke oplossingen is een goed begrip nodig van het watersysteem, van onze eigen aspiraties en belangen met betrekking tot de rivier, van de wijze waarop wij vervlochten zijn met, en afhankelijk zijn van, medewatergebruikers (individuen, gemeenschappen, landen) en van de baten van samenwerken.

Het bovenstaande zal geïllustreerd worden met voorbeelden, voornamelijk uit zuidelijk Afrika.